Geçici Anayasa'da Kerkük

Geçici Anayasa'da Kerkük

Poul Bremer döneminde Geçici Irak Anayasası'nın 58. maddesi bu sorunun çözümüne dönüktü. Bu yasa gereğince kendi topraklarında ve arazilerinde sürülen kimselerin ve zorla yerleştirilen Arapların sorununu çözmek için bir komisyonun kurulması, üyelerinin merkezi hükümet tarafından belirlenmesi ve bu komisyon denetiminde bu sorunun çözüme kavuşturulması ön görülmüştü. Irak Geçici Anayasası'nı olduğu gibi buraya aktarıyoruz;

Irak Geçici Anayasası'nın Yahut Irak İdari Yasası'nın 58. Maddesi

A) Irak geçici hükümeti, özellikle de Mülk Sorununu Çözümleme Yüksek Kurulu ve diğer yetkili taraflar, eski rejimin belli bölgelerde bu cümleden de Kerkük'te halkı kendi yaşadıkları yerlerden zorunlu göçe ve sürgüne tabi tutarak ve etnik düzenleme amacıyla yabancıları bu bölgelerde iskan ederek nüfus yapısını değiştirmesinden ve buralarda yaşayan insanları işten mahrum bırakmasından kaynaklanan zulmü ortadan kaldıracak tedbirleri süratle almalıdır. Bu zulmün ortadan kaldırılması için hükümet aşağıdaki tedbirleri almalıdır.

1- Mukim olanlar, sürgün edilenler ve göç ettirilenler konusunda Mülk İhtilaflarını Çözümleme Yüksek Kurulu, yasa doğrultusunda önlemler almalıdır. Geçici hükümet, makul bir zaman içerisinde mülklerini ve evlerini onlara geri vermeli, bunu gerçekleştirmenin geçici hükümet açısından zor olması durumunda onlara adil bir şekilde tazminat ödenmelidir.

2- Belli bölgelere ve arazilere getirilen kişilerle ilgili olarak geçici hükümet, Mülk İhtilaflarını Çözümleme Yüksek Kurulu Yasası'nın 10. Maddesi doğrultusunda bunların yeniden iskanını garanti etmek veya tazminat ödemeyi garanti etmek yahut getirildikleri illerdeki ikametg‰hlarına yakın yeni araziler vermek ya da gidecekleri bölgelere intikal bütçesini almak imkanını onlara sağlamak için adım atmalıdır.

3- Geçici hükümet, işlerinden uzaklaştırılan veya geçimlerini sağladıkları yerleri kaybeden kişilere aynı bölgede yeni iş imkanları sağlamalıdır.

4- Hükümet etnik meselenin ıslahı konusundaki tüm ilgili yasaları lağvetmeli, bundan zarar gören kişilere ulusal kimliğini ve etnik bağlılığını belirleme hakkını hiçbir zorlama olmaksızın tanımalıdır.

B) Eski rejim, siyasi garazlardan dolayı idari bölgelerin sınırlarını bir oyuncak haline getirmiştir. Başkanlık Kurulu ve Irak geçici hükümeti, bu adil olmayan değişikliklerin kaldırılması için Ulusal Kurul'a tavsiyelerde bulunmalıdır. Eğer Cumhurbaşkanlığı Kurulu, Ulusal Kurul'un onayını alamazsa konunun incelenmesi için tarafsız bir yargıç atamalı, tarafsız yargıç konusunda uzlaşma sağlanamaması halinde ise Cumhurbaşkanlığı Kurulu, BM Genel Sekreteri'nden bu konuda uluslararası saygın kişilerden hakem tayin etmesini istemelidir.

C) İhtilaflı bölgelerin, bu cümleden Kerkük'ün nihai çözümü, yukarıdaki programların tamamlanmasına, adil ve şeffaf bir nüfus sayımının yapılmasına ve daimi anayasanın kabul edilmesine kadar ertelenmeli ve daha sonra ihtilaflar, bölge sakinlerinin istekleri göz önünde bulundurularak ilkeler çerçevesinde adilce ortadan kaldırılmalıdır.

8 Mart 2004'te Irak geçici hükümetinin onayına sunulan anayasaya ile bu durum resmi olarak kabul edildi. Böylece geçici anayasanın 58. Maddesi, daimi anayasanın 140. Maddesi haline gelmiş oldu.

Irak'ın daimi anayasasının 140. maddesi;

1- Yürütme organı, Irak Geçici İdare Yasası'nın (GİY) 58. maddesinin tüm bentleriyle uygulanmasının tamamlanması için gerekli adımları atar.

2- GİY'in 58. maddesinde yer alan ve Geçiş Hükümeti'nin sorumluluğunda uygulanan hususlar, bu anayasaya uygun olarak seçilecek yürütme organı tamamı yerine getirilene değin sürdürülür. Bu çalışmalar, normalleştirme, nüfus sayımı ve sakinlerinin iradesini tespit için Kerkük'te ve diğer tartışmalı bölgelerinde en geç 31.12.2007 tarihinde referandum düzenlenmesi tamamlanmalıdır, şeklinde ifadeye kavuşturulmuştur.